Mijn favorieten

Wilsbekwaam en handelingsbekwaam

Iemand die zelfstandig beslissingen kan nemen, noemen we wilsbekwaam. Bij iedere rechtshandeling, dus ook het kopen of verkopen van een huis, moet u in staat zijn om zelf beslissingen te kunnen nemen en de gevolgen van die beslissingen te kunnen inzien. Wanneer er wordt getwijfeld aan de wilsbekwaamheid van bijvoorbeeld de verkoper van een woning kan er een onafhankelijke arts worden ingeschakeld om dit te toetsen. Er wordt dan een verklaring opgemaakt waarin blijkt of iemand wilsbekwaam is.
 
Vaststellen
Wils(on)bekwaamheid lijkt eenvoudig vast te stellen, maar is opgebouwd uit verschillende facetten. Een oudere hoeft niet op alle terreinen wilsonbekwaam te zijn, iemand kan bijvoorbeeld nog prima bepalen wat hij wil doen in zijn vrije tijd of wat hij wil eten, maar geen beslissingen meer nemen over gezondheid of financiën.
 
De onafhankelijke arts zal dus altijd aangeven op welke terreinen iemand wilsonbekwaam is. En vervolgens is het goed te weten dat wilsonbekwaamheid ook tijdelijk kan zijn. Bijvoorbeeld een oudere met een flinke blaasontsteking. Als iemand op hoge leeftijd een infectie doormaakt, komen bekende verschijnselen als koorts vaak niet of slechts in lichte vorm voor. Hierdoor kan de persoon zelf missen dat er iets aan de hand is. En kan zelfs de huisarts op het verkeerde been gezet worden. Gelukkig zijn veel artsen ouderengeneeskunde en huisartsen met veel ouderen in hun praktijk hier wel op bedacht. Want een infectie kan verwardheid veroorzaken. Zeker als een oudere al een beetje verward is of beginnend dementerend.
 
Handelingsbekwaam
Wilsbekwaamheid is, in tegenstelling tot wat soms wordt gedacht, geen juridische term; handelingsbekwaamheid is dat wel. Wilsbekwaamheid is een praktische term die met name wordt gebruikt in relatie tot medische beslissingen. Een arts dient de wilsbekwaamheid van de patiënt te toetsen alvorens deze de patiënt vraagt een beslissing te nemen aangaande een behandeling.
 
Minderjarige zijn volgens de Nederlandse wet handelingsbekwaam maar wel met toestemming van hun wettelijke vertegenwoordiger. De toestemming wordt verondersteld te zijn verleend aan de minderjarige, indien het een rechtshandeling betreft ten aanzien waarvan in het maatschappelijk verkeer gebruikelijk is dat minderjarigen van zijn leeftijd deze zelfstandig verrichten. Via de kantonrechter kan een zestien- of zeventienjarige verzoeken de bevoegdheid tot het verrichten van rechtshandelingen van meerderjarigen te verkrijgen.
 
Onder curatele worden gesteld
Een meerderjarige kan door de rechtbank onder curatele gesteld worden vanwege bijvoorbeeld een psychische aandoening, de gewoonte van drankmisbruik of verkwisting. Iemand die onder curatele is gesteld, is handelingsonbekwaam. De rechter stelt bij het verzoek steeds een neuropsychiater aan om de persoon te onderzoeken en een curator met dezelfde bevoegdheden als de voogd. De curatele kan tot een eind komen als de oorzaken ervan niet meer bestaan en na een vonnis tot opheffing.